op deze
pagina
inleiding
architect
getallensymboliek
gebrandschilderde ramen
liturgisch centrum en orgel
overige kunst in de kerk
Inleiding
Nabij het Oranjepark
aan de Regentesselaan 14 staat de Regentessekerk (de naam verwijst naar regentes
koningin Emma). De eerste steen van dit, door architect J.H. Klosters, voor
de NPB ontworpen gebouw werd op 19 september 1931 gelegd en op 30 april 1932
ingewijd. Klosters is een Apeldoornse architect, die tevens voor een aantal
woningcomplexen in de Metaalbuurt tekende. De huidige Regentessekerk
vervangt een ouder kerkgebouw uit 1883, dat op dezelfde plek heeft
gestaan. Omstreeks 1930 ontstond de behoefte aan een grotere kerk. Want ook
kerkten de leden van de Doopsgezinde Gemeente, de Vereniging van Vrijzinnige
Hervormden en de Remonstranten in de Protestanten Bond kerk. De kerk is rond
2000 op de rijksmonumentenlijst geplaatst. De kerk is gelegen in de wijk "De Parken", een
beschermd stadsgezicht.
Sinds 2006 zijn de Vrijzinnige Geloofsgemeenschap
NPB, de Remonstrantse Gemeente Apeldoorn en Omgeving
en de Vereniging van Vrijzinnige Protestanten gezamenlijk eigenaar van deze
kerk.
Architect
De eerste steen van dit door architect Klosters ontworpen gebouw werd op 19
september 1931 gelegd. Klosters is ook weer typisch zo'n Apeldoornse architect,
die tevens voor een aantal woningcomplexen van de Goede Woning tekende,
waaronder een deel van de Metaalbuurt.
Getallensymboliek
Er zijn enkele oud christelijke symbolen die door een eeuwenlange traditie nog
voortleven in het hedendaags protestants geloofsbewustzijn. Het liturgisch
centrum staat in het oosten dat als symbool geldt van de dageraad. De ingang en
het torentje bevinden zich, zoals bij oude kerken, in het westen.
De Regentessekerk bezit een rechthoekige plattegrond met een smaller uitgebouwd
eveneens rechthoekig portaal tegen de voorgevel aan de straatzijde. Aan de
achterzijde bevindt zich een aanbouw waarin de nevenruimten waarin o.a. een
grote zaal is ondergebracht. De grondgetallen in dit gebouw zijn 3 en 4 terwijl
de maatverhoudingen worden gevormd door de gulden snede of goddelijke
verhouding. Het getal 3 is het symbool van het heilige en het getal 4 is
het symbool van de Goddelijke Openbaring. De hoofdvormen van het gebouw zijn
vierhoeken (in de grondvlakken) en driehoeken (in de dakvlakken).
Maar ook
vindt men in de zijgevels, van buiten gezien, 4 maal een raamgroep of travee
met elk 3 ramen, gevolgd door 3 kleine ramen. Naast de hoofdingang bevinden
zich aan weerszijde 3 ramen.
De
eigenlijke kerkruimte heeft een houten bekapping met in het zicht gelaten
spanten. Aan de buitenzijde worden die spanten geschoord door steunberen die de
zijdelingse druk moeten opvangen. Bovendien geven die steunberen de kerk een
forser karakter. De constructie is zo gemaakt dat er stijging in zit. Deze
gedachte van stijging komt ook tot uiting in de ramengroepen van drie smalle
ramen waarvan de middelste iets hoger is dan de twee andere, en in het spits
toelopend muurvlak waarin zij geplaats zijn. Door dit laatste wordt tevens de
kap gebroken en haar een speling van licht en donker gegeven.
De
Regentessekerk is gemetseld in zgn. Vlaams verband met een rood/bruine baksteen
voor de plint en gele steen voor het muurwerk daarboven. De dakbedekking
bestaat uit paarse geglazuurde gotische pannen. Aan de voorzijde bevindt zich
op de nok van het kerkdak een kleine vierkante toren met als bekroning een met
koper beklede sterk ingesnoerde naaldspits.
De kerk heeft een aantal fraaie
gebrandschilderde ramen. Deze ramen dienen een tweeledig doel. Zij hebben een
esthetische en een symbolische functie. De grondgedachte van deze door de
glazenier H.G.Bokhorst uit Deventer in de Art-Decostijl vervaardigde ramen was
een kleurencombinatie te maken, die een mystieke verheven sfeer in het interieur
van de kerk moest scheppen. In 1989 heeft Cees Jan van der Wees de gebrandschilderde ramen
gerestaureerd.
Een overzicht van het liturgisch centrum met op
de voorgrond het doopvont en daarachter rechts de paaskaars. Geheel rechts is
nog een gedeelte te zien van de kansel, preekstoel. Tussen het doopvont en het
orgel staat de avondmaalstafel met daarop het avondmaalsstel bestaande uit
tinnen bord, kan en beker. Op tafel liggen het antependium en de kanselbijbel.
Het orgel is door de firma Vierdag uit Enschede gebouwd en vervangt sinds 1980
het oude orgel van de firma Koch. Boven de kansel zijn nog enkele pijpen
zichtbaar van het oude orgel. Zie ook Vierdag Orgelbouw. hoofdwerk (links) bovenwerk (rechts) prestant 4¹ gedekt 8¹ subbas 16¹
(calcant) roerfluit 8¹ fluit 4¹ gedekt
8¹ quint 1½¹ fluit quint 3¹ octaaf 2¹ gemshoorn 2¹ koppel I -
II koppel I-II terts 1 3/5 ¹ pedaal koppel
I dulciaan 8¹ pedaal koppel
II tremulant De eisen
voor intonatie en volume werden afgesteld op een halfgevulde kerk. Het
instrument is geschikt voor begeleiding van gemeentezang, van solo-instrumenten
en kleine ensembles en koren. Stemming:
aanvankelijk Werckmeister III, tegenwoordig Van Biezen/Valotti Het beste
klinkt op dit instrument oude of moderne muziek, voor het romantische
repertoire is het minder geschikt.
De
voorstellingen zijn als het ware een geloofsbelijdenis. De meeste ramen
bevatten symbolen. In enkele gevallen, waarin niet met een symbool kon worden
volstaan, is geen reële figuur (de Christus, Petrus, de Samaritaan) verbeeld,
maar een idee. Deze wijze van uitdrukken past geheel in de Reformatorische
traditie.
Op de foto
is op het linker raam het verhaal van "de Verloren Zoon" (Lucas 10)
en op het rechter raam het verhaal van "de Barmhartige Samaritaan"
(Lucas 15) te zien. Op het middelste raam staat de kaars, als symbool van Jezus
- het Licht van de Wereld.
terug naar boven
Dispositie:
pedaal
