Cursus Paulus

door ds. Ton Kaal

Icoon Pualus‘Paulus gebruikt in Rom. 11 het beeld van de olijfboom voor de Gemeente: een edele vruchtboom, die ondanks nieuwe entingen van wilde loten dezelfde blijft in alle eeuwen, onder het oude en het nieuwe verbond (vs. 16 en 17). Het is een mooi oosters beeld. Het tekent organische groei. Wij zouden voor de bijbel dit beeld ook kunnen gebruiken.’

Zo begint het boek ‘Waarheid en verbeelding rondom het Nieuwe Testament’ van Prof. P.A. van Stempvoort, dat uitkwam in 1956.
Inmiddels zijn we ruim zestig jaar verder. Met name in de laatste decennia zijn geleerden wat anders naar bijbelteksten gaan kijken en hun ‘organische groei’. Hoe is een tekst ontstaan? Hoe is de kerk ontstaan? Wie was die Paulus eigenlijk, van wie wel eens gezegd wordt dat er zonder hem nooit een kerk geweest zou zijn? Hoe dacht hij? En in hoeverre komt die vrome fantasie van mensen die later leefden ook in ‘zijn brieven’ al aan het woord?
Ja: zijn die ‘brieven van Paulus’ eigenlijk wel brieven? En zijn ze zo door Paulus geschreven? Het stellen van de vraag suggereert al het antwoord. Nee dus: het zijn geen brieven en ze zijn zo ook niet door Paulus geschreven. Maar wat nu als we echt Paulus willen lezen: kan dat dan nog? Daarover zal het gaan. En natuurlijk ook over wat er dan tevoorschijn komt: over hem en over zijn geloof. Maar ook over de bedoelingen en het geloof van hen, die later ‘de brieven van Paulus’ hebben bijgeschaafd en uitgegeven om te
worden voorgelezen in de gemeenten. Niet lang geleden verscheen er in Amerika een boek met als uitdagende titel: ‘Paul was not a Christian’; de ondertitel luidt ‘The original Message of a misunderstood Apostle’. Het is geschreven door Pamela Eisenbaum. Hij studeerde bijbelwetenschappen en Judaïstiek in Colorado, Harvard en Leuven en is nu als hoogleraar verbonden aan de Iliff hogeschool en de
Foto Olijfboomuniversiteit van Denver. Zij is een van de velen die er vurig voor pleit om de brieven van Paulus opnieuw te lezen en te interpreteren op grond van een ander paradigma dan dat wat door de kerkelijke traditie is ontstaan. Wie zou niet, net als zij, recht willen doen aan Paulus en begrijpen wie hij was en hoe hij dacht? Ons motto zou ontleend kunnen zijn aan dat beeld van de olijfboom, waaraan P.A. van Stempvoort ons herinnert: ‘U moet goed  bedenken dat u niet de wortel draagt maar de wortel u!’ (Rom. 11: 18b.).
In drie bijeenkomsten wil ik proberen om, lezend in de eerste brief aan de Korinthiërs, de stam te ontdekken waarop de kerk is geënt: de echte Paulus. Voorts om – wat al even interessant is – ook te ontdekken hoe degenen, die op deze stam andere takken hebben geënt, erin zijn geslaagd om het beeld van Paulus drastisch te veranderen. En tenslotte: hoe het komt dat deze literatuur juist in onze tijd weer actueel is.

Data: maandagen 4 en 18 november en 2 december 2019
Tijd: 14.00 – 16.00 uur
Plaats: Regentessekerk (achterzaal)
Kosten: voor alle drie de bijeenkomsten € 15,-. Per bijeenkomst € 5,-.
Contant te betalen of overmaken op bankrekening NL79ABNA 0531 6147 19 ten name van Remonstrantse Gemeente Apeldoorn
Informatie: Ds. Ton Kaal, (055) 355 67 82, aejk@kerkwinkel.eu
Opgave: Trude Berkhoff, (055) 355 52 36, trudeberkhoff@gmail.com